email kontakt@studiozycia.pl    location_on Kontakt

Studio Życia
Dietetyka kliniczna i Medycyna Żywienia 0

Stres, zaburzenia nerwicowe, czyli zwiększona aktywność układu współczulnego przyczyną rozwoju nadciśnienia tętniczego i innych schorzeń.

Stres, zaburzenia nerwicowe, czyli zwiększona aktywność układu współczulnego przyczyną rozwoju nadciśnienia tętniczego i innych schorzeń.

Najpierw przyjrzymy się temu, czym jest układ współczulny i jaka jest jego rola w naszym organizmie. Układ współczulny to część autonomicznego układu nerwowego. Część autonomiczna utrzymuje homeostazę organizmu, reguluje np. rytm bicia serca, pracuje bez naszej woli. Układ autonomiczny dzieli się na układ współczulny, inaczej sympatyczny (pobudzający) i przywspółczulny, inaczej parasympatyczny (hamujący). Większość naszych narządów jest unerwiona przez nerwy zarówno współczulne, jak i przywspółczulne. Część współczulna zostaje pobudzona w sytuacjach stresowych. Uwolnione wtedy zostają zapasy energetyczne. Kora nadnerczy przesyła sygnał do rdzenia nadnerczy i mobilizuje go do produkcji adrenaliny i noradrenaliny. Te z kolei podwyższają poziom glukozy, kwasów tłuszczowych we krwi, pozbywamy się potasu, podnosi się poziom sodu w organizmie i ciśnienie rośnie. Cukier to źródło energii niezbędnej do walki ze stresem. Układ przywspółczulny natomiast wpływa na regenerację organizmu po stresie, odtwarzając energię. Układ przywspółczulny jest najbardziej aktywny, kiedy organizm odpoczywa i trawi. Wyjaśnia to często sytuację, kiedy ciśnienie tętnicze spada właśnie po odpowiednim posiłku, czy śnie. A więc przykładowo układ współczulny zwiększa częstotliwość bicia serca, podczas gdy przywspółczulny zmniejsza ją. I taka sytuacja w organizmie świadczy o dobrej fizjologii naszego organizmu, w tym prawidłowej równowadze aktywności tych dwóch układów. Ale co się dzieje, kiedy układ współczulny jest stale aktywny?

Istnieje coraz więcej dowodów wskazujących na to, iż długotrwała aktywacja układu współczulnego przyczynia się do rozwoju wielu chorób: nadciśnienie tętnicze, często oporne na leczenie farmakologiczne, choroba wieńcowa, arytmia, insulinooporność, hiperglikemia, dyslipidemia, nadmierne pocenie się, często oddawanie moczu, zaburzenia czynności seksualnych, choroby autoimmunologiczne: łysienie, wysypka pojawiająca się już przy najmniejszym stresie i wiele innych zaburzeń. Układ współczulny pracujący na stałych obrotach zwiększa agregację płytek co może przyczyniać się do wystąpienia zakrzepicy tętnic wieńcowych i rozwoju zawału mięśnia sercowego. U kobiet stres powoduje zaburzenia hormonalne, zaburzenia miesiączki oraz niepłodność. Zwiększone przewodnictwo współczulne prowadzi do wzrostu wydzielania reniny oraz aktywacji układu renina-angiotensyna-aldosteron, który reguluje poziom sodu i objętości krwi. Zaburzenia w funkcjonowaniu tego układu prowadzą do nieprawidłowego metabolizmu płynów i elektrolitów oraz do zmian w ciśnieniu tętniczym. Popularny syndrom białego fartucha również ma swoje wytłumaczenie. Już sama wizyta u lekarza i lęk przed pomiarem ciśnienia powodują pobudzenie układu współczulnego.

Należy wspomnieć również o kortyzolu, hormonie wytwarzanym w korze nadnerczy, który zapewnia komórkom ‘’paliwo’’, gdy organizm znajduje się w sytuacji stresowej. W wyniku działania kortyzolu podnosi się poziom glukozy we krwi. Stale podwyższony poziom kortyzolu niestety obniża liczbę limfocytów, co powoduje zwiększoną podatność na infekcje. Zmniejszona jest również synteza białek, co wywołuje osłabienie, obniżoną odporność i w konsekwencji wyczerpanie, depresję, oraz wycieńczenie.

Zła dieta, brak ruchu, palenie papierosów, spożywanie alkoholu gromadzi ogromny stres i napięcie w organizmie. Oczywiście skutkuje to długotrwała aktywacją układu współczulnego, co wpływa na rozwój nerwicy, zaburzeń lękowych oraz innych zaburzeń psychosomatycznych. 

Jak uspokoić układ współczulny?

Na pewno nie alkoholem, papierosami, czy innymi używkami.

Aby poprawić relacje układów współczulnego i przywspółczulnego należałoby przyglądnąć się naszemu stylowi życia. Jak się odżywiam? Ile ruchu fizycznego mam w ciągu dnia? Ile stresu i jak sobie z nim radzę?

Spójrzmy najpierw na stres. Wysoki poziom adrenaliny wpływa na zablokowanie  przewodu trawienia, naczynia krwionośne zwężają się, dochodzi do przekrwienia nabłonka w żołądku, a przy częstych takich sytuacjach powstają nadżerki, dalej wrzody.  Tracimy dużo witaminy C, B12, tym samym odporność, dlatego też osoby żyjące w stresie często łapią różne infekcje. Ćwiczenia fizyczne to jeden z najlepszych sposobów na obniżenie napięcia mięśniowego, ciśnienia krwi oraz wpływu, jaki na ciśnienie krwi wywiera stres. Ćwiczenia powinny być umiarkowane, unikać należy tych intensywnych, wytrzymałościowych. Dla obniżenia stresu codziennie należy wykonywać ćwiczenia rozciągające. Jeżeli masz nadciśnienie, spróbuj przez tydzień codzienne rozciąganie całego ciała w rytmie spokojnej muzyki, przez min. 30 min . Może to być joga, czy inne formy aktywności fizycznej. Mierz ciśnienie i zapisuj wyniki. Jeśli po takich ćwiczeniach twoje ciśnienie spada, oznacza to, iż twój układ współczulny był nadaktywny i należałoby się tym zająć, aby nie dopuścić do rozwoju poważnych chorób. Długie i głębokie wdechy z wydęciem brzucha są również bardzo dobrym sposobem na odstresowanie się i dotlenienie komórek naszego ciała.

Ogranicz spożycie soli i cukru, bo mają wpływ na naczynia krwionośne.

Wzrost stężenia sodu w organizmie prowadzi do wzrostu aktywności układu współczulnego. Dlatego często po obfitym grillu, następuję skok ciśnienia do całkiem wysokiego poziomu. Należy więc ograniczyć solenie, a zwłaszcza spożywanie produktów typu: słone paluszki, chipsy, orzeszki, itd. Warto wspomnieć, iż dieta o obniżonej zawartości potasu (czyli uboga w warzywa i owoce) powoduje, iż w organizmie akumuluje zbyt dużo sodu. Wysokie spożycie potasu natomiast modeluje wrażliwość baroreceptorów, rozkurcz naczyń krwionośnych, poprawia wrażliwość na insulinę, obniża nasielenie stresu oksydacyjnego oraz obniża aktywność układu współczulnego. Zawsze zalecam osobom mającym problemy z ciśnieniem, aby wypisać sobie produkty o dużej zawartości potasu i czerpać z nich korzyści. Jeżeli nie ma takiej potrzeby, nie zalecam suplementów z potasem, ale proponuję zwiekszyć udział produktów bogatych w potas, które mają również wiele innych cennych składników odżywczych.

Pamiętać jednak należy, iż nie ograniczamy soli drastyczne ponieważ może to prowadzić do upośledzenia funkcji baroreceptorów w układzie współczulnym, zaburzeń gospodarki wodnej, co może tłumaczyć też brak efektu diety niskosodowej u wielu chorych z nadciśnieniem tętniczym. Postaraj się jeść maksymalnie 5 gram soli kuchennej dziennie, czyli 1 płaską małą łyżeczkę (2 g sodu).

Nadmierne spożycie cukru prowadzi do insulinooporności. Nadmiar cukru z czasem powoduje bardzo poważne schorzenia, w tym również chorobę Alzheimera czy Parkinsona. Wzrost stężenia insuliny wywołuje skurcze i sztywnienie naczyń tętniczych, co może mieć fatalny wpływ na funkcjonowanie całego organizmu. Nieprawidłowa praca insuliny, skoki poziomu cukru wywołują zaburzenia nastroju, stany napięciowe, senność, przewlekłe zmęczenie, depresje, nerwice. Już sam stres podnosi często niepotrzebnie glukozę we krwi. Jeśli dodamy do tego dietę opartą na wysokim spożyciu cukrów prostych, nasz organizm zaczyna szwankować. Dlatego wiele osób przy insulinooporności ma do czynienia z nadciśnieniem.

Często już ograniczenie soli, cukrów prostych i białka zwierzęcego ( który w nadmiarze ma niekorzystny wpływ na nerki) oraz spożywanie większej ilości warzyw powoduje ustabilizowanie ciśnienia oraz poprawę w samopoczuciu psychicznym. Bardzo częstym sygnałem jest zmniejszony lęk , czy niepokój, brak ataków nerwicowych, pojawienie się uczucia lekkości i spokoju. Dieta obfitująca w warzywa i owoce, ze względu na dużą zawartość potasu (który również usuwa sód z organizmu), ograniczenie do minimum cukru (najlepiej dietą o niskim indeksie glikemicznym), może obniżyć ciśnienie krwi, ale i poziom homocysteiny – substancji, która sprzyja tworzeniu się stanów zapalnych.

Przywrócenie równowagi układu nerwowego zajmuje od kilku miesięcy do kilku lat. Od nas samych najczęściej zależy jaki to będzie czas. Każdy z nas jest inny. Warto jednak szukać własnych rozwiązań i sposobów na stres. Odpoczywaj, uśmiechaj się, wysypiaj, prawidłowo odżywiaj, ćwicz uważność, aby nie doprowadzać do ataków lękowych, codziennie korzystaj ze świeżego powietrza niezależnie od pogody, rozciągaj się. Traktuj to jako proces, a nie coś, co dzieje się w ciągu jednego dnia. Zdaję sobie sprawę, że może być trudno bo praca,  bo rodzina, bo brak czasu. Ale zastanów się nad priorytetami i zwolnij. Nie doprowadzaj do skoków ciśnienia, które z czasem mogą rozwinąć chorobę. Im bardziej żyjemy w napięciu, tym szybciej i częściej chorujemy. Pamiętaj, iż możesz nauczyć się kontrolować aktywność autonomiczną poprzez różne techniki, ruch i odpowiednie odżywianie. Mózg i kora nadnerczy pracują wspólnie nad adaptacją organizmu do takich warunków, jakie sam/-a im stworzysz. Nasz organizm potrzebuje trochę czasu na zmiany, a czasem trochę więcej :)

 

Bibliografia:

Biologia, Solmon, Berg, Martin, 2016

Fizjologia człowieka, pod redakcją Ludmiły Borodulin-Nadziei, 2005

Rola układu współczulnego w rozwoju nadciśnienia tętniczego i jego powikłań; http://www.czytelniamedyczna.pl/2899,rola-ukladu-wspolczulnego-w-rozwoju-nadcisnienia-tetniczego-i-jego-powiklan.html#

Spektrum. Dean Ornish, 2014

Stres. Autor: Józef Słonecki http://portal.bioslone.pl

Nadciśnienie. Mechanizm powstawania. http://denerwacjanerek.pl/mechanizm-powstawania.html

Understanding the stress response, http://www.health.harvard.edu/staying-healthy/understanding-the-stress-response

Stress effects on the body, http://www.apa.org/helpcenter/stress-body.aspx

High Blood Pressure In-Depth Report, http://www.nytimes.com/health/guides/disease/hypertension/print.html

Dietoterapia. Dariusz Włodarek, Ewa Lange, Lucyna Kozłowska, Dominika Głąbska, PZWL, Warszawa, 2014

Strona dla wszystkich zainteresowanych zdrowiem:

  • Dietoterapia kliniczna i pediatryczyna
  • Żywienie specjalistyczne w prewencji i leczeniu chorób
  • Dieta niskohistaminowa / Immunożywienie
  • Dieta w chorobach autoimmunologicznych
  • Przepisy na zdrowe dania o dużej gęstości odżywczej
  • Artykuły poparte badaniami naukowymi
  • Dieta Low FODMAP, śródziemnomorska

Kim jest dietetyk kliniczny?



Posiłki dla pacjentów onkologicznych

Posiłki dla pacjentów onkologicznych

CardioDieta. Program żywienia w insulinooporności oraz chorobach układu krążenia.

Program żywienia w insulinooporności

Dietoterapia przy podwyższonym kwasie moczowym i dnie moczanowej

Dietoterapia przy podwyższonym kwasie moczowym i dnie moczanowej

Dieta niskohistaminowa

Dieta niskohistaminowa

Dietoterapia w chorobach żołądka i dwunastnicy

Dietoterapia w chorobach żołądka i dwunastnicy

Top lista

‘’Oponka’’ na brzuchu – lokalizacja ma znaczenie

Otyłość brzuszna (‘’typu jabłka’’) jest znacznie bardziej niebezpieczna niż tłuszcz skupiony na udach czy pośladkach. Tłuszcz, który zapewne czujesz pod skórą (jeśli to Ciebie dotyczy ten problem) znajduje się nie... czytaj więcej

Estrogeny – wróg i przyjaciel. Mają je kobiety i mają mężczyźni. Jak rozpoznać nadmiar u kobiet?

Estrogeny stanowią grupę żeńskich hormonów płciowych, wydzielanych przede wszystkim przez komórki pęcherzyków jajnikowych. Mają ogromny wpływ na kobiecość i jej fizjologię. Obecnie estrogenom przypisuje się coraz większe znaczenie... czytaj więcej

Zapiekana owsianka z jabłkami i bananem. Dzieci będą ją uwielbiać.

Przedstawiam zdrową, energetyczną propozycję na śniadanie. Trochę napiszę o często zapomnianej owsiance zanim podam przepis. Dobrze jest wiedzieć co się je :)

czytaj więcej

Dieta antyhistaminowa . Nietolerancja histaminy. I co właściwie wolno jeść?

Dzisiaj napiszę o histaminie. A to dlatego, że powoduje coraz częstsze dolegliwości u wielu osób.

Czasem można usłyszeć, że u kogoś po zjedzeniu owoców morza, ciemnej czekolady, żółtych serów, wypi... czytaj więcej

Jak odżywiać dzieci, aby były zdrowe i odporne na choroby.

Nigdy w  historii ludzkości nie było tylu chorujących młodych ludzi na stwardnienie rozsiane, toczeń rumieniowaty, reumatyzm, białaczkę, nowotwory. Lekarze, naukowcy, dietetycy biją na alarm i coraz częściej piszą o wpływie śmieciowego jedzenia na... czytaj więcej

Nadciśnienie u młodych osób. Czego warto uczyć się od starszych?

Obecnie dzieci i młodzież z krajów zachodnich padają w zatrważająco szybkim tempie ofiarami nadciśnienia tętniczego. Już nawet niewielkie nadciśnienie stwierdzone w dzieciństwie może doprowadzić do wielu poważnych chorób w przyszłości.czytaj więcej

ROZUMIEM Nasza strona używa pliki cookies aby umożliwić wysoki standard obsługi.
Jeżeli nadal chcesz korzystać z serwisu, musisz wyrazić na to zgodę. Możesz również zmienić ustawienia dotyczące cookies.